De mens te kijk gezet als in een zoo

dsc03948

Expo 58, de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel, vond nog niet zo heel lang geleden plaats. Het is een evenement dat we doorgaans associëren met vooruitgang en optimisme, met het Atomium als ultiem symbool. Nochtans was Expo 58 niet voor iedereen zo’n fijne ervaring. Mensen uit de kolonie werden er letterlijk te kijk gezet als in een zoo. De bezoekers van de tentoonstelling konden een gereconstrueerd Congolees dorp bezoeken waar tijdelijk ‘echte’ Congolezen leefden, zoals voor de komst van de Belgen. Zij deden dienst als symbool voor de rol die het moederland zich aanmat als ‘beschavingsbrenger’, voor haar ‘goede’ beheer over de kolonie, en voor de ‘sterke’ relaties tussen België en Congo.

 

dsc03957

 

In Luik vindt momenteel een tentoonstelling plaats die de geschiedenis van deze menselijke dierentuinen traceert. De tentoonstelling komt uit Frankrijk, maar de makers vulden haar aan met een aantal panelen over België. De bezoeker komt bijvoorbeeld te weten dat de Massala koning eerst nog in Antwerpen als staatshoofd werd ontvangen voor hij ondergebracht werd in een Congolees dorp op de wereldtentoonstelling van 1885, of dat er zeven Congolezen stierven tijdens de wereldtentoonstelling van 1897 omdat ze ziek werden door de slechte weersomstandigheden. Een bijzonder triestig verhaal dus, maar wel een verhaal dat verteld moet worden om de Belgische koloniale geschiedenis beter te begrijpen.

 

 

dsc03944

 

Het is duidelijk dat deze tentoonstelling bijzonder relevant en interessant is, en de curatoren kozen voor een sobere vormgeving zodat de bezoeker alle aandacht op de inhoud kan richten. Witte tekstpanelen delen de ruimte in, en vormen een kader voor uitvergrote foto’s en originele documenten. Deze tekstpanelen zijn nochtans te talrijk aanwezig, en de teksten zijn echt te lang. De Franse tentoonstellingsmaker Georges-Henri Rivière merkte ooit op dat tentoonstellingsteksten belangrijk zijn, maar dat ze niet te lang mogen zijn, want “een tentoonstelling is geen boek”. En deze tentoonstelling is dat eigenlijk wel, een boek. Maar de locatie, een Art Deco zwembad dat ingehuldigd werd tijdens de Tweede Wereldoorlog, is dan weer adembenemend, en maakt die lange teksten helemaal goed.
dsc03961

 

Praktisch: Zoos humains: L’invention du sauvage is een tentoonstelling die tot 23 december 2016 plaatsvindt in de Cité miroir in Luik. Een toegangsticket kost 5 euro. De Cité miroir is elke dag open van 10h tot 18h, behalve op feestdagen. Op een boogscheut bevindt zich de Brasserie de la Sauvenière, een fijne plek om iets te eten of te drinken.

Meer lezen: de gastblogpost “Slachtoffers van kortzichtigheid” van historicus Sam De Schutter op de blog cultuurgeschiedenis.be geeft meer duiding bij het fenomeen van de menselijke dierentuinen

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *